A+ A A-

Administrator

Grupy i wspólnoty


Grupa modlitewna „Samuel”

Opiekun - ks. Karol Schmidt

 .......................................................................................................

 

Franciszkański Zakon Świeckich / dawniej Trzeci zakon Św. Franciszka 

Opiekun – ks. Dawid Gapiński              

Parafialne wspólnoty tercjarskie znane są w Polsce od XIII wieku, np. we Wrocławiu i Krakowie. Zapewne w kolejnych latach dotarły na teren diecezji chełmińskiej. Tworzono je pierwotnie w miejscowościach, gdzie siedzibę miały zakony franciszkańskie. Historia kapituły i Chełmży wskazują, że taki zakon istniał wraz z kościołem św. Jerzego, przypuszczalnie na terenie dzisiejszego starego cmentarza i to na przełomie XIII i XIV wieku, skoro w 1348r. ten kościół przez biskupa Ottona został przekazany kapitule z patronatem i dochodami. Okres reformacji zaważył o upadku kościoła i wspólnoty, skoro świątynia stała pusta i niszczała.  Dopiero kiedy chełmżanin ks. Gabriel Prowańczyk, (Prowański), m. in. wychowawca dzieci króla Zygmunta III, wrócił w 1619r. do rodzinnego miasta z nominacją kanonika kapituły chełmżyńskiej i w 1624r. po śmierci bpa Jana Kuczborskiego został administratorem diecezji, zainteresował się podupadającą świątynią. Odbudował kościół i pobudował przy nim klasztor, by 27 lipca 1625r. uroczyście ks. bp Jakub Zadzik mógł wprowadzić do niego  ojców franciszkanów. Służyli mieszkańcom, prowadząc w pewnym czasie szpital. Kasata zakonów przez Prusaków w 1810r. sprawiła, że wyludniały się klasztory, ostatni franciszkanin zmarł w 1818r., a dwa lata później, czyli w 1820r. kościół przejęli protestanci.Można z pewnym prawdopodobieństwem dopuszczać istnienie parafialnej wspólnoty tercjarskiej, ale zapisy odnajdujemy dopiero z przełomu 1921/1922r., kiedy proboszcz ks. T. N. Fryntkowski powołał liczącą 70 osób wspólnotę żeńską. Na mocy pisma dyrektora diecezjalnego III Zakonu ks. prof. Różyńskiego z Pelplina o brzmieniu: „Niniejszym udzielam Przewielebnemu Księdzu Proboszczowi wszystkie fakultety potrzebne do prowadzenia III Zakonu (…),” wspólnota została zreorganizowana przez proboszcza ks. Józefa Szydzika. Kronika wspólnoty odnotowała pierwszą konferencję III Zakonu św. Franciszka, zorganizowaną przez ks. proboszcza dnia 10 grudnia 1924r. Do zgromadzenia należało 60 sióstr, 9 profesek, 14 kandydatek, bez nowicjuszek. Funkcje pełnili: dyrektor – miejscowy proboszcz, siostra przełożona -  Febronia Majewska, sekretarka -  Anastazja Lewandowska, skarbniczka - Marianna Dąbrowska. Spotkania tercjarskie odbywały się raz w miesiącu. Co kwartał, w środę rano tego tygodnia, w którym przypadały suche dni, odbywały się uroczyste zebrania prowadzone przez księdza dyrektora. Nie było oddziału męskiego III Zakonu. Składka miesięczna wynosiła 20 gr lub dowolny datek.  Kolejni proboszczowie byli opiekunami wspólnoty, które działały z różną intensywnością. Ograniczyła bądź najczęściej zawiesiła działalność wszystkich stowarzyszeń II wojna światowa i w Chełmży decyzja ks. G. Tretkowskiego o czasowym zawieszeniu aktywności, po wydanym dekrecie władz PRL-u 5 sierpnia 1949r. o zmianie przepisów prawa o stowarzyszeniach.„Reguła” papieża Pawła VI, nadana Listem apostolskim Seraphicus Patriarcha z 24 czerwca 1978r. dla Franciszkańskiego Zakonu Świeckich (FZŚ), uściśliła zasady działania wspólnoty. Po zniesieniu zakazu działalności stowarzyszeń tercjarze w Chełmży prowadzili swą misję. W chwili obecnej wspólnota liczy 13 profesów wieczystych i 4 czasowych oraz jedną osobę w nowicjacie. Przełożoną jest Anna Maria Kwiatkowska, zastępcą przełożonej Jan Kalinowski (Gostkowo), sekretarzem Krystyna Brodowska (Gostkowo), mistrzem formacji Benedykt Pawlak (Gostkowo), skarbnikiem Józef Pilecki, asystentem duchowym o. Tymoteusz Bondzior. Po 2000r. opiekunami wspólnoty byli: ks. Grzegorz Malinowski, ks. Paweł Dąbrowski, ks. Sławomir Marcinkowski, ks. Antoni Kwiatkowski, ks. Dawid Gapiński.Wspólnota spotyka się w drugą niedzielę miesiąca, raz w roku w dniach skupienia u o. kapucynów w Rywałdzie Królewskim, w farze Matki Boskiej Bolesnej w Chełmnie i w lipcu w Częstochowie na ogólnopolskim zjeździe FZŚ. Uczestniczy w życiu lokalnego Kościoła; prowadzi przed mszą w duchu franciszkańskim modlitwy, koronkę do Miłosierdzia Bożego, modlitwy w czasie wewnętrznych spotkań, zamawia msze święte w określonej intencji, występuje z chorągwią patronalną w procesjach. Wewnętrzne doskonalenie odbywa się w czasie spotkań formacyjnych i modlitewnych. Konferencje głosił o. Walenty, aktualnie o. Tymoteusz z OFM w Toruniu. 

 .......................................................................................................

Żywy Różaniec


Opiekun – ks. Dawid Gapiński

Bractwa różańcowe należą do starszych organizacji w parafii, znane co najmniej od połowy XIX wieku. Patronką jest Matka Boska Różańcowa i jej ołtarzem przez dziesięciolecia opiekowały się członkinie. Odmawiają różaniec w kościele i w domu, biorą udział w procesjach z sztandarem i świecami. Raz w miesiącu wymieniają się tajemnicami różańcowymi, spotykają się z opiekunem, który wygłasza egzortę. Wspólnota bractw różańcowych wspiera modlitwą działalność Zakonu Kaznodziejskiego, wywodzi się bowiem od św. Dominika. Pierwsze bractwa różańcowe w Europie, a więc i w Polsce powstały w XV wieku.
Bractwo Żywego Różańca powstało we Francji w 1826r. w celu odrodzenia wiary w społeczeństwie. Stowarzyszenie zostało zatwierdzone w latach trzydziestych przez papieża Grzegorza XVI.
W parafii chełmżyńskiej zostało powołanych kilka bractw. W 1842r. powstało Bractwo Najświętszej Marii Panny Różańcowej. W latach dwudziestych liczyło 37 członków, a zarząd tworzyli Józef Wendorff i Jan Krużyński. Opiekowało się ołtarzem Matki Boskiej Różańcowej.
W 1855r. powołano Bractwo Żywego Różańca Panien z inicjatywy panny Kalksteinówny z Pluskowęs. Członkiniami były panny z Pluskowęs i Chełmży. Z miasta najbardziej aktywne były Elżbieta Kukielska i Petronela Romatowska. W 1928r. działało 13 róż z 200 członkiniami. W tym czasie zarząd stanowiły: przewodnicząca i skarbniczka Rozalia Chyłkowska i jej zastępczyni Maria Stawikowska. Stowarzyszenie opiekowało się ołtarzem bł. Juty.
W 1858r. Elżbieta Sawicka (z domu Kukielska) i p. Dulińska utworzyły Bractwo Żywego Różańca Matek. Pierwotnie działała jedna róża, w 1900r. odnotowano ich siedem, a w 1928r. piętnaście z 225 członkiniami. Opiekowano się ołtarzem św. Anny.
W 1887r. rozpoczęło działać Bractwo Żywego Różańca i Apostolstwa Modlitwy. Liczyło około 200 osób, tworząc po trzy róże kobiet w mieście i na wsiach oraz cztery róże mężczyzn w mieście i trzy róże na wsiach. W opiece mieli kaplicę Świętego Krzyża. Zarząd: przewodniczący Maksymilian Pelpliński, zastępca przewodniczącego Jan Więckowski, skarbnik Jan Kowalski, sekretarz Jan Chojnacki, z-ca sekretarza Wawrzyniec Zakrzewski, czterej ławnicy: Franciszek Czarnecki, Andrzej Stankiewicz, Władysław Syrocki, Paweł Talkowski, dwaj rewizorzy kasy: Władysław Komuński i Józef Wicherski oraz światłowy (gospodarz) Szczepan Śliwiński. 

  .......................................................................................................

 Wspólnota małżeństw Ruch Światło - Życie

 

Opiekun - ks. Karol Schmidt

Posoborowa odnowa Kościoła w Polsce dzięki inicjatywie ks. Franciszka Blachnickiego zaproponowała rodzimy małżeńsko-rodzinny ruch osób świeckich pod pojęciem ruchu oazowego – Domowego Kościoła Ruchu Światło-Życie. Centrum spotkań, rekolekcji jest Krościenko w dolinie Dunajca i Krośnicy u podnóża Pienin i Gorców w powiecie nowotarskim. Tam odbywały się pierwsze oazy rodzin, począwszy od 1973r. Szybko podjął nową propozycję ożywiania wspólnot Kościoła partykularnego, otwarty na nowinki, ks. infułat Alfons Groszkowski. Pierwsze próby organizacyjne zostały powierzone ks. Janowi Jakubiakowi, ale dynamicznie rozwinął ruch oazowy w latach 1982 1986 wszechstronnie przygotowany,  świetny moderator ks. Franciszek Behrendt, jeden z uczestników częstych spotkań z ks. Blachnickim. Wspólnie z ks. A. Groszkowskim powołali do działania 7 kręgów rodzinnych i kilka grup oazowych młodzieży. Po wyjeździe ks. F. Behrendta na misje do Zambii, spotkania prowadził ks. Gabriel Aronowski, następnie ks. Sylwester Ćwikliński. Z ks. F. Behrendtem grupy rodzinne na zakończenie roku szkolnego wyjeżdżały na jednodniowe zajęcia formacyjno-rekreacyjne.Parafialny Krąg Domowego Kościoła Ruch Światło-Życie aktualnie spotyka się raz w miesiącu od września do czerwca z przerwą wakacyjną pod kierunkiem duchowym ks. Karola Schmidta. Pięć par małżeńskich na przemian organizuje spotkanie w domu, wypełniając czas około trzech godzin na tzw. dzielenie się życiem, modlitwę z rozważaniem Słowa Bożego, formacją pogłębiającą relację małżeńską i rodzinną, najczęściej przy kawie dla stworzenia familiarnej, otwartej atmosfery. 

 .......................................................................................................

 Chór parafialny pw. „Świętej Cecylii” 

 

Opiekun – ks. Krzysztof Badowski

W1869 roku został powołany kościelny chór mieszany przez organistę i dyrygenta chóru Karola Reiskego (1869 – 1880) i wikariusza Osowskiego. Kolejnymi dyrygentami byli: Paweł Żelazny (1880 – 1929), Stefan Dorawa (1929 – 1956), Alfons Dorawa (w zastępstwie od 1956, z nominacji walnego zebrania 28. 01. 1959r. do chwili obecnej). Od 22 listopada 1931r. posiada sztandar wykonany przez członkinie: Łucję Grabowską, Annę Kowalską, Klarę Ośmiałowską i Helenę Stogowską.Chór odznaczony m. in. Złotą Odznaką Honorową z Wieńcem Laurowym przez Zarząd Główny Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych mocą uchwały VIII Walnego Zjazdu Delegatów z dnia 11 stycznia 1970r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski w 140. rocznicę działalności chóru uhonorował zespół za zasługi krzewienia kultury srebrnym, a dyrygenta Alfonsa Dorawę brązowym medalem „Gloria Artis.” Dyrygent Alfons Dorawa w 1992r., a chór 2.06.1996r. zostali wyróżnieni papieskim odznaczeniem ‘Pro Ecclesia et Pontifice.’ W okresie 145 lat służby Bogu i ludziom nieprzerwanie działający chór uczestniczył w licznych zjazdach, konkursach,osiągając laury. Kroniki odnotowują jego udział w wielkich uroczystościach kościelnych i państwowych. Kilka przykładów: w dniach 4-6 czerwca 1933r. w ramach III Ogólnopolskiego Kongresu Muzyki Kościelnej wykonał pięciogłosową  Mszę ku czci Najświętszej Marii Panny, skomponowaną przez ks. J. Surzyńskiego, uświetniając mszę św. pontyfikalną, celebrowaną przez kardynała Augusta Hlonda w bazylice Świętych Janów w Toruniu. W 1936r. dyrygent Stefan Dorawa przygotował kolejny występ, mianowicie koncert chóru z orkiestrą, wykonując dzieło L. van Beethovena „Missa C-dur” op. 86, przeznaczając dochód na pomoc dla bezrobotnych.„Święta Cecylia” łącznie z innymi chórami uświetniła śpiewem pielgrzymkę Ojca Świętego Jana Pawła II 11 września 1987r. w Gdyni i 7 czerwca 1999r. w Toruniu. 18 czerwca 2000r. w Roku Jubileuszowym śpiewała w obecności pielgrzymujących do chełmżyńskiej bazyliki kapłanów diecezji toruńskiej,  22 lipca 2001r. chór uczestniczył w uroczystościach 750-lecia miasta i odebrał nadany przez Radę Miejską tytuł „Zasłużony dla Miasta Chełmży.” Wzbogacał uroczystości kościelne z okazji beatyfikacji ks. S. W. Frelichowskiego i kanonizacji papieża Jana Pawła II i Jana XXIII. Od dziesiątek lat zawsze obecny w procesji Bożego Ciała, wszystkich świąt i niedzielnej sumy.Inne szczegóły o chórze znajdziemy w jubileuszowych opracowaniach Mariana Dorawy ze 100-lecia, 110-lecia, 125-lecia i 135-lecia, jakie zespół uroczyście obchodził, ponadto w artykułach Ryszarda Muzioła w „Gazecie Chełmżyńskiej”: „Pieśni cześć,” nr 81, „Cecylia śpiewa 135 lat” nr 135, „Chełmżyńskie święto pieśni” nr 182.

 .......................................................................................................

Ministranci i lektorzy

 Opiekun – ks. Marcin Nowicki

Ministranci są członkami Liturgicznej Służby Ołtarza. Jak sama nazwa wskazuje – wykonują więc służbę przy ołtarzu, przy sprawowaniu Eucharystii i innych obrzędów. Ich zadaniem jest uczynienie liturgii sprawniejszą (gdy ministrant przyniesie kielich, czy pomoże kapłanowi przy lavabo, ten nie musi robić tego sam, w wyniku czego poprawia się szybkość sprawowania liturgii), jak również piękniejszą, bardziej uporządkowaną (kapłan wykonujący tylko swoje czynności i ministranci u jego boku ukazują wagę eucharystii w lepszym stopniu niż sam kapłan, robiący „wszystko”). Zadaniem ministrantów jest także odciążenie celebransa z czynności, które nie są dla niego zastrzeżone (wykonywanie psalmów, czytań, czy np. rozkładanie bielizny kielichowej podczas przygotowania darów). Ale ministranctwo to nie tylko posługa przy ołtarzu. To także formacja duchowa, wyjazdy. Formacja duchowa ministranta przeprowadza się głównie przez uczestnictwo w Eucharystii, jest to najważniejsza część wzbogacania wiary. Nie jest jednak jedynym czynnikiem wpływającym na rozwój wiary ministranta. Mamy także spotkania w grupach, podczas których starsi lektorzy starają się przybliżyć swoim młodszym kolegom teksty Biblii oraz nauczyć, jak słowa Jezusa zastosować w życiu codziennym.Liturgiczna Służba Ołtarza tworzy pewną zgrana grupę społeczną, która spędza razem czas na zbiórkach, wyjazdach itp. Kwintesencją roku służby liturgicznej jest pomoc księdzu podczas Wizyty Duszpasterskiej (tzw. Kolędy).Opiekunem  ministrantów jest ksiądz Marcin Nowicki. Dba on o rozwój swoich podopiecznych, aby uczęszczali na wybrane przez siebie Msze Święte oraz o wszystko, co ministrantów dotyczy. Mówiąc o dbaniu o ministrantów nie sposób nie wspomnieć o starszych lektorach oraz o prezesach LSO, którymi są Jarosław Jagielski i Dawid Szroeder. Lektorzy jak i prezesi są głównymi pomocnikami księdza opiekuna w sprawach ministrantów. Zajmują się spotkaniami w grupach, oprawą Mszy Świętych, nauką młodszych ministrantów i wieloma pomniejszymi sprawami, na które opiekun ministrantów nie miałby czasu. Aktualnie koło liczy 42 ministrantów i 10 lektorów.  

 .......................................................................................................

Parafialny Zespół Charytatywny

Opiekun – ks. Dawid Gapiński

  .......................................................................................................

Grupa AA „Dobra Wola”

Opiekun – ks. Karol Schmidt

Grupa AA to wspólnota anonimowych alkoholików. Istotę wyjaśnia preambuła: Anonimowi Alkoholicy są wspólnotą mężczyzn i kobiet, którzy dzielą się nawzajem doświadczeniem, siłą i nadzieją, aby rozwiązać swój wspólny problem i pomagać innym w wyzdrowieniu z alkoholizmu. Jedynym warunkiem uczestnictwa we wspólnocie jest chęć zaprzestania picia.Nie ma w AA żadnych składek ani opłat, jesteśmy samowystarczalni poprzez własne dobrowolne datki. Wspólnota AA nie jest związana z żadną sektą, wyznaniem, działalnością polityczną, organizacją lub instytucją, nie angażuje się w żadne publiczne polemiki, nie popiera ani zwalcza żadnych poglądów.Naszym podstawowym celem jest trwać w trzeźwości i pomagać innym alkoholikom w jej osiągnięciu.W Chełmży za początek spotkań i działania wspólnoty przyjęto 7 grudnia 1987r., czyli dzień pierwszego zamkniętego mityngu przy wsparciu ks. infułata Alfonsa Groszkowskiego, który zasugerował nazwę: Grupa AA „Dobra Wola.” Parafia wyszła naprzeciw wspólnocie, użyczając pomieszczenia na spotkania najpierw w domu Marii, obecnie w domu kapitulnym przy bazylice Świętej Trójcy. W pierwszy poniedziałek miesiąca odbywa się mityng otwarty. Na mityngi do Chełmży przyjeżdżają osoby z innych miejscowości, np. w 1993r. przyjechało 200 osób zainteresowanych problemem.Osoby uzależnione potrzebują wsparcia przede wszystkim ze strony najbliższych osób: rodziców, małżonków, rodzeństwa, ale też przyjaciół, kolegów. Te osoby muszą najpierw jednak zrozumieć istotę problemu choroby alkoholowej. Już w maju 1989r. zaczęła się spotykać grupa Al.-Anon „Przebiśnieg.” Przedstawiciele obydwu grup wzięli udział w mityngu prowadzonym na antenie Radia Maryja, wywołując ogromne zainteresowanie słuchaczy. W 1995r. do wspólnoty trafiła pierwsza kobieta, dzisiaj nikogo już to nie dziwi, bo i one oczekują wsparcia, zmieniły się bowiem zwyczaje. „Od kilkunastu lat Chełmża jest przystankiem dla grupy pielgrzymów tzw. ‘Bożych Cyganów’, wśród których są m. in. anonimowi alkoholicy, a idąc z Gdyni na Jasną Górę, niosą przesłanie i modlitwę o trzeźwą Polskę (…). Dwadzieścia pięć lat istnienia Grupy AA „Dobra Wola” w Chełmży to ponad 1250 mityngów. Szacunkowo ze spotkań zamkniętych (tylko dla uzależnionych) skorzystało 500 osób, a przynajmniej tysiąc mieszkańców zapoznało się z ruchem AA dzięki mityngom otwartym i wyjazdom integracyjnym do Częstochowy, Lichenia czy Swarzewa. Do dziś wielu kiedyś ‘beznadziejnych’ alkoholików utrzymuje abstynencję i wielu zawsze do „Dobrej Woli” może zwrócić się o pomoc.”Ruch AA w Polsce jest kontynuacją ruchów i bractw trzeźwościowych, które podejmował Kościół już w XIX wieku. W Chełmży ks. Franciszek Wyczyński dnia 11 sierpnia 1855r. założył liczące 420 członków Bractwo Trzeźwości, kolejni proboszczowie kontynuowali akcje trzeźwościowe. 

 .......................................................................................................

Schola gregoriańska

Opiekun - Tomasz Niżygorocki

Schola gregoriańska kultywuje formę tradycyjnego, monofonicznego śpiewu liturgicznego Kościoła łacińskiego. Dominują teksty Pisma Świętego śpiewane a capella. Obok jednogłosowości cechą chorału gregoriańskiego jest wykonywanie wielu dźwięków na jednej sylabie, czyli melizmatyczność.Schola występami wzbogaca kościelne uroczystości parafialne, dekanalne i diecezjalne.

.......................................................................................................

Schola dziecięca

Opiekun - ks. Bartosz Fiałkowski 

.......................................................................................................

Stowarzyszenie Pro-Life

Opiekun – ks. Dawid Gapiński

.......................................................................................................

 "Margaretka"

Apostolat Margaretek jest wspólnotą osób świeckich, które będąc świadome zagrożeń kapłaństwa we współczesnej rzeczywistości, pragną nieść modlitewną pomoc kapłanom. Istotą tej pomocy jest codzienna, dozgonna modlitwa w intencji imiennie wskazanego kapłana przez konkretną osobę spośród wiernych. Wieczysty obowiązek modlitwy wymaga imiennego wskazania kapłana w wybrany jeden dzień tygodnia dla każdego z nich oddzielnie, czyli jedna osoba może należeć do kilku Margaretek. Symboliczny kwiat margaretki, stąd nazwa apostolatu, tworzy siedem osób, które wybrały jeden z siedmiu dni tygodnia. Graficznie środek margaretki zawiera imię (nazwisko) kapłana, siedem płatków wokół wymienionego kapłana imiona (nazwiska) członków apostolatu, co ilustruje rysunek. Każda z osób modli się indywidualnie. W chwili obecnej w parafii ten obowiązek modlitwy podjęły 63 osoby. 

 .......................................................................................................

Ruch Equipes Notre-Dame (NED) – międzynarodowe stowarzyszenie wiernych powstałe we Francji w 1938r. W Polsce działa od sierpnia 2001r. ‘Region Polska’ składa się z sektorów: mazowieckiego, śląskiego, wielkopolskiego, małopolskiego i kujawskiego, do którego włączony jest Toruń. Ruch duchowości małżeńskiej, pary małżeńskie tworzą wspólnotę z zadaniem misjonarskim i ewangelizacyjnym. Z Chełmży do wspólnoty należą Bogna i Ludwik Śliwińscy.

.......................................................................................................

tekst i fotografie zaczerpnięte z książki pt. "Słownik biograficzny Chełmży i okolic 2"

Pana Ryszarda Muzioła


 

Patroni

frelichowski.jpg

Ksiądz Stefan Wincenty Frelichowski

Wicek urodził się w wielodzietnej rodzinie katolickiej 22 stycznia 1913 w Chełmży w kamienicy przy ulicy Chełmińskiej, gdzie rodzice prowadzili piekarnię. Mając 14 lat wstąpił do 2 Pomorskiej Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego. W tym samym roku złożył Przyrzeczenie Harcerskie. Został zastępowym zastępu „Lisów”, potem przybocznym, a w roku 1930 drużynowym. Jako kleryk seminarium w Pelplinie w latach 1933-1936 prowadził Starszoharcerskie Zrzeszenie Harcerskie. W sierpniu 1934 roku zdobył kolejny stopień instruktorski – podharcmistrza, a rok później po zaliczeniu próby na stopień. Na Jubileuszowym Zlocie w Spale, kapituła HR przyznała mu najwyższy stopień – Harcerza Rzeczypospolitej. Ks. S. W. Frelichowski w dniu 14 marca 1937 roku przyjął święcenia kapłańskie rąk biskupa chełmińskiego Stanisława Wojciech Okoniewskiego. Później pełnił funkcję kapelana i sekretarza biskupa. W lipcu 1938 roku został wikariuszem parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu, gdzie był także redaktorem „Wiadomości Kościelnych”. Nieprzerwanie od święceń kapłańskich pełni posługę jako kapelan harcerski, zgodnie ze swoją obietnicą zapisaną w pamiętniku pod datą 16 stycznia 1939 roku: „I sam jak długo tylko będę mógł, co daj Boże, aby zawsze było, będę harcerzem i nigdy dla niego pracować i go popierać nie przestanę. Czuwaj!”

Po wybuchu wojny bardzo szybko, bo już 11 września 1939 roku został aresztowany. Kilka dni później został wypuszczony. Jednak 18 października Niemcy znów aresztowali  księdza Frelichowskiego i tak zaczęła się jego prywatna droga krzyżowa. Najpierw osadzony był w twierdzy Toruń w forcie VII. A już w styczniu 1940 roku został przeniesiony do obozu pracy w Gdańsku-Nowy Port. Miesiąc później przeniesiono go obozu koncentracyjnego w Stutthofie. W kwietniu 1940 roku księdza Stefana znów przeniesiono, tym razem do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen-Oranienburg w Niemczech. A Boże Narodzenie 1940 roku spędzał już jako więzień obozowy numer 22492 obozu koncentracyjnego w Dachau. Jego współwięźniowie ksiądz kardynał Adam Kozłowiecki oraz ksiądz arcybiskup Kazimierz Majdański twierdzili, że był nieprzeciętnym człowiekiem. I mimo że był stosunkowo młody potrafił być wzorem dla wielu nawet starszych i doświadczonych kapłanów.Promieniował nienaturalnym w takich warunkach spokojem i odwagą. Zdobywał potajemnie wino i hostie, i mimo surowych zakazów, włącznie z karą śmierci celebrowal Msze Święte, słuchał spowiedzi, wygłaszał patriotyczne pogadanki. Spieszył z pomocą każdemu potrzebującemu.

W obozie założył nawet „Mały Caritas”, którego celem była pomoc żywnościowa dla szczególnie potrzebujących. Kiedy w obozie zaczęła  szerzyć się epidemia tyfusu, ksiądz Frelichowski z narażeniem własnego życia i wbrew surowym zakazom pomagał i niósł posługę kapłańską śmiertelnie chorym więźniom. Aż w końcu sam zaraził się tą chorobą i zmarł w opinii świętości 23 lutego w 1945 w Dachau, tuż przed wyzwoleniem obozu przez  wojska amerykańskie. Pięćdziesiąt cztery lata później w Toruniu, 7 czerwca 1999 roku, Ojciec Święty Jan Paweł II ogłosił ks. phm. Stefana Wincentego Frelichowskiego błogosławionym. Natomiast 22 lutego 2003 r. w wigilię jego święta patronalnego Stolica Apostolska wydała dekret uznający błogosławionego ks. phm. Stefana Frelichowskiego patronem Harcerstwa Polskiego.

Obraz_Juta_von_Sangerhausen_na_stronie_Gmina_Chełmża-gm.jpg

Błogosławiona Juta

Pochodziła z Turyngii, z rodziny rycerskiej (ur. ok. 1220 r.). Wyszła za mąż za nieznanego nam z imienia rycerza von Sangerhausen. W wieku 20 lat owdowiała (mąż zmarł w drodze do Ziemi Świętej) i samotnie wychowywała dzieci. Po ich usamodzielnieniu, związała się z beginkami. W 1256 roku krewny jej męża Anno von Sangerhausen został wielkim mistrzem krzyżackim i zaprosił Jutę do ziemi chełmińskiej, aby modlitwą i pokutą wspierała dzieło nawracania Prus, Litwy i Jaćwieży. Na jej decyzję wpłynął też fakt, iż biskupem chełmińskim w latach 1245-1263 był znany jej jeszcze z Niemiec dominikanin Heidenryk. Tradycja mówi, iż Juta osiadła w pustelni w Bielczynach (3 km od Chełmży). Miała osobisty kontakt z pierwszym biskupem Heidenrykiem oraz Janem z Łobdowa, którzy byli jej spowiednikami. Całe dnie spędzała w swej pustelni, oddając się surowym umartwieniom i modlitwie.

Wychodziła jedynie wczesnym rankiem do kościoła w Chełmży na Mszę św. Jak głosi jedna z legend, Juta często używała drogi na skróty, przechodząc przez środek jeziora po lustrze wody. Starsi ludzie do dziś wskazują „ścieżkę bł. Juty” – nieruchomą powierzchnię toni jeziornej w pobliżu Bielczyn, którą sceptycy uznają za zjawisko optyczne związane z płytkością jeziora. Juta, prowadząc ascetyczny tryb życia, opiekowała się zapewne wraz z innymi beginkami niewielkim szpitalem św. Jerzego na przedmieściach Chełmży. Zmarła w opinii świętości 12 maja 1260 r., a jej ciało złożono w budowanej katedrze p.w. św. Trójcy w Chełmży w południowej nawie. Mimo poszukiwań (w 1927 r. i 1950 r.) nie znaleziono dotąd jej doczesnych szczątków. Legenda mówi, że odnajdą się one w czasie niewielkiego remontu.

Po jej śmierci nastąpiło wiele cudownych wydarzeń i duchowieństwo chełmińskie zebrawszy pod przysięgą zeznania o nich, wyprosiło w Rzymie ok. 1275 r. beatyfikację Juty. Dzień 5 maja (wspomnienie liturgiczne Juty) ogłoszono jako święto patronki ziemi chełmińskiej i państwa krzyżackiego. Biskup Jan Lipski (1635-1639) ogłosił ją patronką diecezji chełmińskiej i Prus (wcześniej jej grób w Chełmży nawiedzili królowie Zygmunt III Waza i Władysław IV). Biskup Andrzej Załuski ufundował ok. 1754 r. dla katedry w Chełmży ołtarz poświęcony Jucie. Centralny jego obraz przedstawia scenę objawienia się Chrystusa Błogosławionej, który ją przygarnia do rany swego serca. W 1937 za sprawą ks. Józefa Szydzika wzniesiono w Bielczynach kaplicę, która została zniszczona podczas wojny. W 1985 r. wybudowano nową – sanktuarium bł. Juty. W kaplicy zwracają uwagę witraże tematycznie związane z jej życiem. Warto dodać, że w ikonografii bł. Juta przedstawiana jest w prostej sukni, przypominającej zakonny habit, we wdowim welonie na głowie.

 

Historia parafii

32406.jpg

Pierwsza wzmianka o Chełmży zawarta jest w dokumencie z "Lonyz" datowanym na rok 1222, w którym książę Konrad Mazowiecki nadał wczesnośredniowieczne grodzisko Łoza biskupowi pruskiemu Chrystianowi. Od 1251 Chełmża jest wymieniana jako miasto, stolica biskupia i parafia. W tym roku biskup Heidenryk rozpoczął budowę katedry, która potem była wielokrotnie niszczona (ostatni raz spłonęła w nocy 2 sierpnia 1950 r. od wyładowania atmosferycznego). Po przeniesieniu stolicy biskupiej do Pelplina w 1824 r., dotychczasowa katedra Najświętszej Trójcy została przeznaczona na kościół parafialny, a kościół parafialny św. Mikołaja został przekazany ewangelikom. Ojciec Święty Jan XXIII 12 kwietnia 1960 r. podniósł pokatedralny kościół Najświętszej Trójcy do godności kolegiaty, a Jan Paweł II 16 lutego 1982 r. nadał mu tytuł Bazyliki Mniejszej. Od 10 kwietnia 1994 r. ustanowiony został konkatedrą. Po II wojnie światowej kościół św. Mikołaja wrócił do parafii jako kościół szkolny. 

W bazylice konkatedralnej odbywają się liczne uroczystości diecezjalne i parafialne. 29 lipca 1993 r. obchodzono jubileusz 750 - lecia powstania diecezji chełmińskiej, Misje Ewangelizacyjne (1998 r.) i ich odnowienie w Roku Jubileuszowym, dożynki diecezjalne (1999 r.), jubileusz chórów, dziękczynienie za beatyfikację księdza Stefana W. Frelichowskiego, jubileuszowa pielgrzymka kapłanów diecezji toruńskiej. Dzięki użyczonym przez parafię pomieszczeniom utworzono świetlicę środowiskową i Stowarzyszenie Pomocy Niepełnosprawnym "Bądźmy Razem". Powstała także grupa "Pomocy biednym im. Błogosławionej Juty". Z dokonań materialnych dokonanych w bazylice wymienić można: konserwację więźby dachowej i wymianę rynien i 85% pokrycia dachu, zainstalowanie nowego nagłośnienia i systemu antywłamaniowego, wykonanie witraża z wyobrażeniem błogosławionego ks. Stefana.W. Frelichowskiego, dodanie czterech nowych głosów w organach, konserwację 5 epitafiów i portalu przy zakrystii oraz płaskorzeźb nad wejściem głównym, odnowienie ołtarza Matki Bożej Różańcowej i innych zabytkowych obiektach. Niezbędnych remontów dokonano także w kościele św. Mikołaja i w pozostałych zabudowaniach parafialnych.

Regulamin cmentarzy

REGULAMIN CMENTARZA PARAFIALNEGO
W CHEŁMŻY

I. NORMY OGÓLNE

1. Kościół uważał zawsze cmentarze, grobowce, jak i poszczególne mogiły, gdzie spoczywają ciała zmarłych, za miejsca święte. Prawo kanoniczne określa: Miejscami świętymi są te, które przez poświęcenie lub błogosławieństwo, dokonane według przepisów ksiąg liturgicznych, przeznacza się do kultu Bożego lub na grzebanie wiernych (kan. 1205 KPK). Cmentarz więc pozostaje miejscem ciszy, modlitwy i zadumy. W związku z powyższym na cmentarzu należy zachować spokój i uszanować jego świętość.
2. Cmentarz parafialny w Chełmży jest własnością Parafii Rzymskokatolickiej
p.w. Św. Mikołaja Biskupa w Chełmży.
3. §1. Zarząd cmentarza sprawuje proboszcz przy pomocy parafialnej rady gospodarczej.
§2. Czynności administrowania cmentarzem proboszcz powierza wyznaczonej do tego celu przez niego osobie lub przedsiębiorstwu na podstawie umowy, która określa zakres tego administrowania, z zachowaniem jednak uprawnień proboszcza jako zarządcy cmentarza.
4. §1. Cmentarz czynny jest od godz. 6.30 do zapadnięcia zmroku.
§2. Dla prowadzenia ceremonii pogrzebowych zasadniczo przewiduje się czas w dni powszednie w godzinach od 9.00 do 15.00. Zarządca cmentarza, w wyjątkowych sytuacjach, na wniosek osoby zainteresowanej, może ustalić inny indywidualny czas pogrzebu, niż to określono.
§3. Dla czynności kopania grobów, wykonania różnego rodzaju robót budowlanych, remontowych przy grobach, grobach murowanych, nagrobkach przewiduje się czas tylko w dni robocze w godzinach od 7.00 do 15.00. Administrator cmentarza,
w szczególnych przypadkach, na wniosek osoby zainteresowanej, może ustalić inny indywidualny czas wykonania robót, niż to określono.

II. PRZEPISY PORZĄDKOWE

5. §1. Osoby, które przebywają na cmentarzu zobowiązane są do zachowania ciszy, powagi i szacunku należnego zmarłym oraz do dbania o porządek i czystość
na terenie całego cmentarza.
§2. Dzieci powinny przebywać na cmentarzu pod opieką osób dorosłych.
6. Opiekunowie, dysponenci miejsc grzebalnych oraz miejsc objętych rezerwacją
na miejsca grzebalne, winni dbać o należyty wygląd tych miejsc wraz z otoczeniem, utrzymywać czystość, ład i porządek, a także dbać o stan techniczny nagrobka.
7. Do podstawowych obowiązków zarządcy cmentarza należy:
- nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem cmentarza;
- prowadzenie dokumentacji cmentarnej;
- przyjmowanie zainteresowanych stron;
- egzekwowanie postanowień niniejszego regulaminu oraz stosownych przepisów prawa;
- pobieranie opłat i wydawanie stosownych zezwoleń.
8. §1. Do podstawowych obowiązków administratora cmentarza należy:
- troska o świętość miejsca – cmentarz wyznaniowy należy do miejsc świętych;
- nadzór nad cmentarzem, w tym troska o przestrzeganie regulaminu cmentarza przez przebywających na nim;
- otwieranie i zamykanie cmentarza;
- wskazanie miejsca na grób;
- określenie typu grobu według gabarytów, zgodnie z zapotrzebowaniem osoby zamawiającej;
- nadzór nad czynnościami wykopania grobu, jego zasypania, uporządkowania otoczenia grobu po czynnościach związanych z pochówkiem lub ekshumacją oraz wskazanie miejsca odkładu gruntu, z czuwaniem nad prawidłowym wykonaniem robót (uwzględniając szacunek do szczątków ludzkich znajdujących się już w ziemi), jeśli usługi te wykonuje inny przedsiębiorca;
- przeprowadzenie procedury protokolarnego odbioru wykonanego grobu
i zamknięcia grobu;
- nadzór nad pozostałymi pracami wykonywanymi przez innych przedsiębiorców na cmentarzu;
- prowadzenie dokumentacji dotyczącej pokładnego, rezerwacji, odnowienia rezerwacji, likwidacji grobów;
- nieobligatoryjna (bez odpowiedzialności cywilnej) ochrona substancji materialnej cmentarza (m.in. strzeżenie przed wjazdem nieodpowiednimi pojazdami i sprzętem);
- kontrola wwożonych i wywożonych towarów, w tym kontrola pojazdów ewentualnie wjeżdżających na cmentarz i wyjeżdżających z niego, celem identyfikacji wwożonych lub wywożonych rzeczy;
- wykonywanie na cmentarzu usług zgodnie z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą.
§2. Szczegółowy zakres obowiązków administratora cmentarza określa odrębna umowa, o której mowa w punkcie 3 §2 niniejszego regulaminu.
9. §1. Uzgodnienie z zarządcą cmentarza wymagane jest w przypadku następujących czynności:
- pogrzeb;
- ekshumacja;
- wjazd na teren cmentarza pojazdami z wyłączeniem wózków inwalidzkich;
- usługa kopania grobu;
- roboty budowlane, remontowe, kamieniarskie, rozbiórkowe, itp.;
- zagospodarowanie otoczenia grobu, w tym utwardzanie nawierzchni, montaż ławek, skrzyń, płotków w otoczeniu grobów, sadzenie drzew i krzewów oraz ich wycinka itp.;
- roboty remontowe, konserwatorskie i ewentualnie rozbiórkowe nagrobków, pomników, grobowców, kaplic grobowych mających wartość pamiątek historycznych i podlegających ochronie.
§2. Na ustawienie nagrobka potrzebne jest pozwolenie zarządcy cmentarza, któremu należy przedstawić projekt rysunkowy nagrobka celem stwierdzenia jego zgodności z duchem religii chrześcijańskiej i przepisami o zakładaniu i pielęgnowaniu cmentarzy. Zarządca zwraca uwagę na wymiar i estetykę nagrobka, materiał,
z którego ma być wykonany, charakter religijny ornamentyki i treści napisów itp. Elementów religijnych nagrobka nie bierze się pod uwagę w przypadku grobów niekatolików, pochowanych na cmentarzu katolickim.

III. POCHÓWKI, GOSPODARKA MIEJSCAMI GRZEBALNYMI, PRAWO DO GROBU

10. Na terenie cmentarza przewiduje się:
- groby ziemne;
- groby murowane;
- grobowce.
11. Przyjęcie zwłok do pochowania na cmentarzu następuje po przedstawieniu, przez podmiot uprawniony do pochowania tych zwłok, wymaganych przepisami prawa dokumentów.
12. Uprawniony wykonawca usług pogrzebowych i cmentarnych, który zamierza świadczyć usługi na terenie cmentarza, winien zawiadomić o tym zarządcę cmentarza przedkładając w formie odpisu dokumenty potwierdzające wpis
do ewidencji działalności gospodarczej lub Krajowego Rejestru Sądowego.
13. Wykonawca usług pogrzebowych i cmentarnych zobowiązany jest do przestrzegania przepisów prawa w zakresie świadczonych usług oraz do złożenia u zarządcy cmentarza pisemnego oświadczenia potwierdzającego fakt zapoznania się
z niniejszym regulaminem.
14. Zarządca cmentarza prowadzi ewidencję podmiotów świadczących usługi pogrzebowe i cmentarne na terenie cmentarza.
15. §1. Osoby i podmioty kopiące grób zobowiązane są do:
- przestrzegania przepisów bhp przy prowadzonych robotach;
- zabezpieczenia rejonu prowadzenia robót przed dostępem osób przypadkowych;
- kopania grobu w miejscu i w sposób wskazany przez administratora cmentarza;
- wykonania grobu zgodnie z wymiarami określonymi przez prawo i administratora cmentarza;
- wyłożenia miejsca odkładu gruntu z kopanego grobu folią lub innym materiałem zabezpieczającym przed zanieczyszczeniem;
- uporządkowania miejsca prowadzenia robót wraz z terenem przyległym, po zakończeniu robót;
- zgłoszenia u administratora cmentarza odrębnie faktu zakończenia kopania grobu i faktu zamknięcia grobu.
§2. Osoby i podmioty kopiące grób ponoszą odpowiedzialność za wszelkie ewentualne wypadki i szkody powstałe w związku z wykonywanymi robotami do czasu protokolarnego odbioru zamkniętego grobu.
§3. Kopanie grobu ziemnego i otwieranie grobowców zasadniczo może się odbywać w dniu planowanego pogrzebu lub ekshumacji w godzinach określonych niniejszym regulaminem. Zarządca cmentarza może wyrazić zgodę na kopanie grobu w przeddzień planowanego pochówku.
16. Organizacja pogrzebu pozostaje po stronie uprawnionego do tego podmiotu.
17. Organizatorzy pogrzebów zobowiązani są do przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa oraz postanowień niniejszego regulaminu.
18. Prawo do dysponowania grobem pozostaje po stronie osób zgodnie z regulacją przepisów aktualnie obowiązującego prawa państwowego.
19. Użycie grobu do ponownego pochówku regulują aktualnie obowiązujące przepisy prawa państwowego.
20. Zabrania się:
- wjazdu pojazdami bez zgody administratora cmentarza z wyłączeniem wózków inwalidzkich;
- zanieczyszczania cmentarza, odpady i śmieci mogą być składowane jedynie w wyznaczonych do tego celu miejscach;
- wyrzucania do śmietnika starych elementów pomników, gruzu i ziemi; do usunięcia z cmentarza starych elementów pomników oraz gruzu zobowiązany jest dysponent miejsca grzebalnego lub wykonawca nowego pomnika;
- samowolnego sadzenia oraz usuwania drzew i krzewów;
- wjeżdżania na teren cmentarza pojazdami jednośladowymi;
- palenia papierosów i picia alkoholu;
- przebywania osób w stanie nietrzeźwym i pod wpływem środków odurzających;
- hałasowania;
- wprowadzania psów i innych zwierząt;
- handlu, akwizycji, umieszczania reklam, ogłoszeń, rozkładania wizytówek i wszelkich czynności naruszających charakter tego miejsca.

IV. OPŁATY

21. Środki uzyskane z tytułu prowadzenia cmentarza parafialnego są jedną ze składowych przychodu parafialnego. Przeznaczane są one m.in. na opłaty związane z energią elektryczną i korzystaniem przez użytkowników cmentarza z wody oraz inwestycje na cmentarzu, a także w dużej mierze umożliwiają ochronę zabytkowej substancji będącej własnością parafii.
22. §1. Zarządca cmentarza pobiera m.in. następujące opłaty:
- za pokładne;
- za rezerwację miejsca i jej odnowienie;
- za postawienie i wymianę nagrobka.
§2. Opłaty za nadzór, o którym mowa w punkcie 8 §1 6° niniejszego regulaminu oraz za wywóz śmieci pobiera administrator cmentarza. Opłata za wywóz śmieci dokonywana jest jednorazowo, jedynie przy pochówku.

V. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

23. Zarządca i administrator cmentarza nie ponoszą odpowiedzialności za uszkodzenia nagrobków wynikłe z dewastacji lub klęsk żywiołowych. Zachęca się właścicieli nagrobków, aby ubezpieczali je we własnym zakresie.
24. W sprawach, których nie reguluje niniejszy regulamin, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
(Dz.U. z 2000 r. nr 23, poz. 295 z późn. zm.) oraz pozostałe przepisy prawa państwowego.
25. Regulamin wchodzi w życie z dniem 01 listopada 2011 r.

Zarząd cmentarza

Warto przeczytać

Odpowiadając na znaki czasu, które płyną do nas z codzienności, pragniemy w naszej parafii rozpocząć bardziej intensywną działalność w kwestii obrony życia. Aborcja, eutanazja, zabiegi in vitro, czy zabiegi na embrionach to sprawy, w których bardzo często zdarza się, że chrześcijanie wyrażają inne zdanie niż nauczanie Kościoła. Wydaje się, że głównym powodem takiego stanu rzeczy jest niedoinformowanie w tych sprawach, bądź - co gorsza - manipulacja informacją.

Parafialny zespół pro-life powstał przy okazji organizacji obchodów I Chełmżyńskich Dni Życia, które odbyły się w dniach 23-25 marca 2014r. 25 marca, w dniu Święta Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie od wielu już lat setki tysięcy ludzi na całym świecie podejmują się  duchowej adopcji dziecka poczętego. W  tym roku w naszej parafii 80 osób podjęło to piękne dzieło, tworząc w ten sposób  nową kulturę "pro-life" (za życiem). Każdego 25-go dnia miesiąca spotykamy się na Mszy Św., podczas której głoszone jest kazanie o tematyce pro-life i otrzymujemy ulotkę z informacją w jakiej fazie rozwoju znajduje się adoptowany przez nas maluch. Informacje te możemy także znaleźć w Modlitewnym Oknie Życia znajdującym się kruchcie bazyliki.

 

Na czym polega duchowa adopcja?

Duchowa adopcja jest modlitwą w intencji dziecka zagrożonego zabiciem w łonie matki. Trwa dziewięć miesięcy i polega na codziennym odmawianiu jednej tajemnicy różańcowej - radosnej, bolesnej lub chwalebnej (Ojcze Nasz i 10 Zdrowaś Mario) oraz specjalnej modlitwy w intencji dziecka i jego rodziców. Do modlitwy można dołączyć dowolnie wybrane dodatkowe postanowienia. Dodatkowymi postawieniami mogą być na przykład: częsta Spowiedź i Komunia Święta, adoracja Najświętszego Sakramentu, czytanie Pisma Świętego, post o chlebie i wodzie, walka z nałogami, pomoc osobom potrzebującym, dodatkowe modlitwy, (litanie, nowenny, koronki...). Dodatkowe postanowienia nie są obowiązkowe, choć adoptujący chętnie je podejmują.

Duchowa adopcja powstała po objawieniach w Fatimie, stając się odpowiedzią na wezwanie Matki Bożej do modlitwy różańcowej, pokuty i zadośćuczynienia za grzechy, które najbardziej ranią Jej Niepokalane Serce. W roku 1987 została przeniesiona do Polski. Pierwszy ośrodek duchowej adopcji powstał w kościele OO Paulinów w Warszawie. Stąd rozprzestrzenia się na cały kraj i poza jego granice.

Duchowa adopcja skutecznie leczy głębokie zranienia wewnętrzne spowodowane grzechem aborcji. Pozwala matkom odzyskać wiarę w Boże Miłosierdzie, przynosząc pokój ich sercom. Jako bardzo konkretny, bezinteresowny i osobisty dar (modlitwy, ofiary i post), pomaga w szczególności ludziom młodym kształtować charakter, walczyć z egoizmem, odkrywać radość odpowiedzialnego rodzicielstwa, uzdalniając do postrzegania miłości i seksu oczyma Boga. Ucząc systematycznej modlitwy i pozytywnego działania pogłębia sens zaniedbanych praktyk ascetycznych. Może się stać czynnikiem odrodzenia wspólnej modlitwy i miłości w rodzinie.

Duchową adopcję może podejmować każdy - osoby świeckie, konsekrowane, mężczyźni, kobiety, ludzie w każdym wieku. Jedynie dzieci podejmują ją pod opieką rodziców. Można podejmować ją wielokrotnie, pod warunkiem wypełnienia poprzednich zobowiązań. Długa przerwa (miesiąc, dwa) przerywa duchową adopcję. Należy wtedy ponowić przyrzeczenie i starać się je dotrzymać. W wypadku krótkiej przerwy należy duchową adopcję kontynuować, przedłużając modlitwę o opuszczone dni. Wskazane jest, by przyrzeczenia były przeprowadzane uroczyście, w kościele, w obecności kapłana,  chociaż można je złożyć także prywatnie.

18.02.2018

OGŁOSZENIA DUSZPASTERSKIE NA I NIEDZIELĘ WIELKIEGO POSTU

18 lutego 2018 r.

  1. Gorzkie żale z kazaniem pasyjnym dzisiaj o godz. 15.00.
  2. Rozpoczął się czas wielkanocnej spowiedzi i Komunii św. Kartki do spowiedzi można odbierać w kancelarii parafialnej w godzinach jej urzędowania.
  3. Nabożeństwo Drogi krzyżowej w każdy piątek Wielkiego Postu według następującego porządku: dla dzieci o godz. 16.15; dla dorosłych po Mszy św. o godz. 8.00 i 17.00. Droga krzyżowa dla młodzieży w kościele św. Mikołaja o godz. 19.00. W Skąpym i Bielczynach Droga krzyżowa w piątek o godz. 16.00. Spotkanie dla ludzi młodych, którzy chcą włączyć się w przygotowanie tych nabożeństw odbędzie się w poniedziałek o godz. 18.00 w Domu Kapitulnym.
  4. Za udział w Drodze krzyżowej i Gorzkich żalach, pod zwykłymi warunkami, można uzyskać odpust zupełny.
  5. Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Chełmży zaprasza na spotkanie ze specjalistą terapii uzależnień pt.:„Wpływ wiary na budowanie kontaktów rodzinnych pomiędzy uzależnionymi, a współuzależnionymi”, które odbędzie się w piątek o godz.18.15 w salce Domu Kapitulnego.
  6. W czasie Wielkiego Postu przeprowadzamy w naszej parafii kurs przedmałżeński. Spotkania odbywać się będą przez sześć kolejnych sobót. Drugie spotkanie w najbliższą sobotę, o godz. 18.00 w Domu Kapitulnym (w sali konferencyjnej na pierwszym piętrze).
  7. Pouczenie dla rodziców i chrzestnych w sobotę o godz. 18.00 w Domu Kapitulnym.
  8. Wspólnota modlitewna Samuel oraz Dom Modlitwy Królewskie Dziedzińce z Torunia, zapraszają na kolejny Wieczór Uwielbienia, który odbędzie się w sobotę o godz. 18.00 w kościele św. Mikołaja.
  9. Przypominamy, że tylny śmietnik na Nowym Cmentarzu Parafialnym uległ całkowitej likwidacji. Wyrzucanie śmieci w tym miejscu będzie spotykało się z karą administracyjną.
  10. W przyszłą niedzielę zbiórka do puszek na misyjne dzieło pomocy Ad Gentes.
  11. Informacje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego w Toruniu na temat rozpoczynającego się dla rolników naboru wniosków o płatności obszarowe znajdują się na tablicy ogłoszeń w kruchcie bazyliki i kościele św. Mikołaja oraz na drzwiach kaplic wiejskich.

Dyżury księży

PONIEDZIAŁEK ks. Marcin
WTOREK ks. Marek
ŚRODA ks. Paweł
CZWARTEK ks. Przemysław
PIĄTEK ks. Dawid
Dyżur

Kościół pw. Św. Mikołaja

W dokumentach pisanych pierwsza wzmianka o kościele Św. Mikołaja  pojawiła się w 1248 roku. Według księdza Stanisława Kujota parafia chełmżyńska powstała jeszcze  przed przybyciem Krzyżaków. W akcie ugody o dziesięciny z 1248 roku między biskupem Heidenrykiem a zastępcą mistrza – Henrykiem  de Holstein jest mowa o zbożu należnym kościołowi chełmżyńskiemu – ecclesie Culmensi. Przyjmuje się, że kościół mógł nosić przed 1647 rokiem wezwanie  św. Jakuba, w latach 1667 – 1672  – Marii Magdaleny, a w 1743 roku Michała Archanioła. W wyniku pierwszego rozbioru Polski i przejęcia Chełmży przez Komisję Królewską w imieniu rządu Prus, miasto przestało stanowić odrębną własność biskupią. Spowodowało  to  masowy  napływ      kolonistów     niemieckich,   głównie z Wirtembergii. Zjawiska tego nie   zatrzymało   nawet   włączenie Chełmży do Księstwa Warszawskiego w latach 1807 – 1815. Utworzona w 1803 roku gmina   ewangelicka    zmierzała   wobec   wzrastającej    liczby   członków do  posiadania własnego  kościoła.   Początkowo   nabożeństwa  odbywały się w drewnianej szopie, która jednakże w 1823 roku spłonęła. Jako rekompensatę    ewangelicy  uzyskali   od   króla   Fryderyka    Wilhelma III w tymże roku kościół św. Jerzego po rozwiązaniu w 1810 r. klasztoru franciszkanów.    Jego    lokalizacja    znajdowała     się     prawdopodobnie przy dzisiejszej ulicy Chełmińskiej, w okolicy starego cmentarza parafialnego.  Kościół  jednak  spłonął w 1826 roku.  Rok  później   król  dał im parafialny kościół św. Mikołaja wykupując go za cenę 1200 talarów. Urzędowe przekazanie odbyło się 24 września 1827 roku, a kościół został objęty patronatem finansowym państwa. Protesty strony katolickiej, osłabionej   przeniesieniem  stolicy  biskupstwa  chełmińskiego  z  Chełmży do   Pelplina   w  1824   roku   nie  odniosły  skutku. W  połowie  XIX wieku w  wyniku  prac   budowlanych   została     w   1850     roku   podwyższona   wieża, a osiem lat później dobudowano kruchtę i przybudówki.  W 1945 roku świątynia wróciła do parafii rzymskokatolickiej pełniąc funkcję kościoła szkolnego,  w   latach 1950 – 1953 (na czas odbudowy katedry po pożarze w wyniku uderzenia pioruna) zamieniony został zastępczo na kościół parafialny, a obecnie jest filialnym.

 Kościół    orientowany,     gotycki,    z     neogotyckimi    przekształceniami       i rozbudową. Usytuowany jest w południowo-zachodniej części średniowiecznego układu urbanistycznego, na opadającym w kierunku Jeziora Chełmżyńskiego powyżu,  w obrębie ulic: Strzeleckiej, Mikołaja Kopernika i Wodnej. Obiekt ceglany z elementami polnych kamieni w części cokołów przy zewnętrznych ścianach prezbiterium. Wieża przykryta jest dachem czterospadowym  z osadzoną na kalenicy latarnią zwieńczoną iglicą obitą blachą. Wnętrze kościoła ma układ pseudobazyliki.

 Do zabytkowego wyposażenia wnętrza należą: średniowieczna granitowa kropielnica, ufundowany w 1612 roku  przez burmistrza Żuławę manierystyczny ołtarz główny z malowanymi na desce w predelli scenami Ostatniej Wieczerzy    i Chrystusa u Marii oraz centralnym obrazem Matki Boskiej Różańcowej w metalowej trybowanej sukience, trzy rokokowe ołtarze   z  2.  połowy   XVIII   wieku  z  obrazami  św. Rocha,  św. Barbary i nowszym Matki Boskiej Wspomożycielki Wiernych pędzla Władysława Drapiewskiego z Pelplina. Na przekształconej i podwieszonej emporze chórowej w części trzywieżowej nawy środkowej ustawione są znacznie przebudowane organy o zewnętrznej oprawie neogotyckiej, zbudowane przez Orgelbauanstalt  A. Terletzki – Ed. Wittek z Elbląga z 1905 roku. Instrument ma trakturę pneumatyczną, wiatrownice pneumatyczno-stożkowe, 20 rejestrów, 2 manuały plus pedał. Na wieży zawieszone są, niespotykane nigdzie  indziej, trzy  stalowe! dzwony  z  1918  i  1919  roku.

 

Opracowano na podstawie publikacji: „Diecezja Toruńska – Historia i teraźniejszość.     T.5 Dekanat Chełmżyński” autorstwa  Zespołu Redakcyjnego pod kierownictwem           ks. Stanisława Kardasza. Wydawnictwo Konserwatora Diecezjalnego, Kuria Diecezjalna   w Toruniu, 1995 rok.   

 

 

Konkatedra pw. Trójcy Świętej

Kościół p.w. Świętej Trójcy w Chełmży jest obecnie najstarszym obiektem ceglanym na terenie Ziemi Chełmińskiej. Jego budowę rozpoczęto dekretem pierwszego biskupa chełmińskiego Heidenryka z 22 lipca 1251 roku jako katedry diecezji chełmińskiej utworzonej w 1243 roku. Jej budowa była przerywana częstymi w drugiej połowie XIII wieku napadami pogańskich plemion pruskich. W 1286 roku dzieła zniszczenia dokonał pożar. Po naprawieniu zniszczeń przystąpiono do dalszej budowy, ale odstąpiono nieco od pierwotnego projektu. Zakończenie budowy zasadniczej bryły kościoła jest datowane na rok 1359, a całości pod koniec XIV wieku. Katedra mocno ucierpiała podczas najazdu wojsk polsko-litewskich w 1422 roku. Jej odbudowa przeciągała się w nieskończoność, tak długo, że padła nawet propozycja przeniesienia stolicy biskupiej do Chełmna. Projekt ten jednak upadł, a odbudowę katedry zakończono ostatecznie w 1692 r. 
   Decydującym wydarzeniem co do losów katedry w Chełmży było wydanie 16 lipca 1821 roku bulli przez papieża Piusa VII, mocą której obszar pierwotnej diecezji został powiększony w kierunku północno-zachodnim. Stolicą diecezji ustanowiono Pelplin, wyznaczając tamtejszy kościół pocysterski na katedrę. Katedra Świętej Trójcy w Chełmży zdegradowana została do rangi kościoła parafialnego.
   W obu wojnach światowych kościół szczęśliwie ocalał, a jedyne niegroźne zniszczenia spowodowały dwa pociski nacierających na miasto w styczniu 1945 roku wojsk radzieckich. Jeden z nich przebił na wylot ścianę wschodnią nawy południowej, drugi natomiast zniszczył uskok jednej ze skarp południowej elewacji. Wmurowany na pamiątkę, pozostał do dzisiaj. 
   Tragiczny w dziejach kościoła okazał się pożar, który miał miejsce w nocy z 1 na 2 sierpnia 1950 roku, spowodowany wyładowaniami atmosferycznymi. Spłonęły wówczas drewniane konstrukcje wież łącznie z barokowymi hełmami, wszystkie dachy z wyjątkiem zadaszenia nad zakrystią i kruchtami oraz zawaliły się gotyckie sklepienia na wysokości pary ostatnich filarów w środkowej nawie i w przęśle pod południową wieżą. Zniszczona została zabytkowa polichromia kościoła, a od wysokiej temperatury ucierpiały olejne obrazy na płótnie umieszczone na ołtarzach. Dzięki stanowczej postawie ówczesnego proboszcza księdza kanonika Zygfryda Kowalskiego i zaangażowaniu całej parafii, odrestaurowane wnętrze kościoła otworzyło swoje podwoje na pasterkę 1953 roku. 
   Wielkim wyróżnieniem dla zabytkowej świątyni było podniesienie jej w 1960 roku przez papieża Jana XXIII do godności kolegiaty, natomiast w 1982 roku Jan Paweł II nadal kolegiacie w Chełmży tytuł bazyliki mniejszej. W związku z nowym podziałem administracyjnym Kościoła w Polsce, w wyniku którego została utworzona diecezja toruńska, dawna katedra chełmżyńska w 1994 r. została podniesiona do tytułu konkatedry.
   Gotycka katedra p.w. Świętej Trójcy jest obiektem orientowanym, ceglanym i halowym. W rzucie poziomym składa się z prostokątnie zamkniętego prezbiterium z dobudowaną od południa barokową zakrystią, nieznacznie wyodrębnionego transeptu wraz z przylegającymi do jego ramion dwiema wieżyczkami oraz trójnawowego korpusu zamkniętego od strony zachodniej dwuwieżową fasadą.  Nad całą bryłą architektoniczną dominuje północna wieża o wysokości 28,5 m, zwana od nazwiska jej inicjatora wieżą "Opalińskiego". Na jej budowę miały wpływ wydarzenia, jakie się rozegrały w 1688 roku na ulicach Torunia. Nazajutrz po prowadzonej tam przez biskupa chełmińskiego procesji Bożego Ciała na orszak biskupi napadli toruńscy luteranie. Urażony biskup Kazimierz Opaliński złożył skargę do papieża i króla Jana III Sobieskiego. Król zobowiązał władze Torunia do zapłacenia biskupowi 21 000 złotych pruskich. Za tę kwotę luteranie wybudowali na głównej wieży katedry chełmżyńskiej barokowe zwieńczenie w formie trzech osadzonych na słupach hełmów. Materialną pamiątką wybudowanej wieży jest zachowany historyczny garnuszek z wygrawerowanym na metalowej oprawce napisem informacyjnym.
   Wnętrze kościoła przykrywają gwiaździste sklepienia wsparte w prezbiterium i w przęsłach pod chórami na obwodowych ścianach, a w korpusie nawowym na wolno stojących filarach międzynawowych i bocznych ścianach. Najstarsze pośród istniejących są gwiaździste sklepienia dwuprzęsłowego prezbiterium. Obie gwiazdy tego sklepienia są połączone wspólnym żebrem przewodnim i ponadto wzbogacone dodatkowymi żebrami tzw. wpisanymi. Chełmżyńskie sklepienie w prezbiterium można uznać za najstarsze w Europie.
   Wyposażenie wnętrza katedry pochodzi z różnego czasu i reprezentuje różne epoki stylowe, począwszy od gotyku aż po czasy współczesne. Obecnie kościół p.w. Świętej Trójcy w Chełmży posiada jedenaście ołtarzy - 8 drewnianych i 3 kamienne. Najokazalszy spośród nich jest barokowy ołtarz główny, wykonany w drewnie. Został on ufundowany około 1650 roku przez biskupa Andrzeja Leszczyńskiego. Wysokość ołtarza głównego wynosi 17 metrów. W jego centrum znajduje się nisza z rzeźbą Trójcy Świętej, zasłaniana malowanym na płótnie obrazem o tej samej tematyce. Po obu stronach znajdują się rzeźby apostołów: św. Piotra i św. Andrzeja. W zwieńczeniu ołtarza umieszczony jest obraz Wniebowzięcia NMP, a na szczycie zwieńczenia mieści się zespół figuralny złożony z rzeźby św. Jerzego zabijającego włócznią smoka. Po obu stronach zwieńczenia stoją patronowie Polski: św. Wojciech i św. Stanisław. Monumentalność ołtarza potęguje jego ciemna, wpadająca w czerń kolorystyka, z której wybijają się złocone i polichromowane elementy wystroju plastycznego. 
   Dwa ołtarze w nawach bocznych o formach manierystycznych z późniejszymi uzupełnieniami rokokowych ornamentów tj. św. Franciszka i św. Huberta są datowane na początek XVII wieku.  Przy wolno stojących filarach międzynawowych ustawione są barokowe ołtarze: MB Różańcowej, św. Anny (wyróżnia się białą kolorystyką i olejnym obrazem na płótnie św. Anny Samotrzeciej), św. Jana Chrzciciela i NMP. Stojący w północnej nawie rokokowy ołtarz p.w. MB Bolesnej z ok. 1760 roku pochodzi z dawnego kościoła parafialnego św. Mikołaja. Osobną grupą ze względu na materiały stanowią trzy ołtarze kamienne wykonane z różnobarwnego marmuru z zastosowaniem alabastru i stiuku. Najwspanialszy spośród nich ołtarz Krzyża Świętego z 1744 roku mieści się w dawnej kaplicy Najświętszego Sakramentu w północnym ramieniu transeptu. Z fundacją biskupa A. St. Załuskiego wiąże się również ołtarz marmurowy z połowy XVIII wieku, poświęcony czci błogosławionej Juty, usytuowany w kaplicy jej imienia w południowym ramieniu transeptu. Najmniejszy spośród wszystkich, boczny ołtarz śś. Piotra i Pawła z połowy XVIII wieka, wykonany jest z czarnego marmuru i ustawiony w południowej nawie. 
   Renesansowa ambona z 1604 roku z rzeźbami Chrystusa, trzech ewangelistów (bez św. Mateusza) i czterech Ojców Kościoła została ufundowana przez biskupa Wawrzyńca Gembickiego. Gotyckie stalle kanonickie zbudowane w 1519 roku (z późniejszymi przeróbkami w stylu renesansowym) usytuowane są obecnie w prezbiterium i w bocznych kaplicach, a trzy siedzeniowe stalle w południowej nawie pochodzą z przełomu XVII i XVIII wieku. Chełmżyńska chrzcielnica datowana jest na drugą połowę XVIII wieku i reprezentuje cechy rokoka, a znajduje się w kaplicy błogosławionej Juty. 
   Pierwotnie wnętrze katedry było bogato polichromowane. Niestety wskutek pożaru w 1950 roku zniszczona została gotycka polichromia z drugiej połowy XIV wieku. Jedynymi oryginalnym reliktem średniowiecznej polichromii, który przetrwał do dzisiaj jest fragment z przedstawieniem Chrystusa przywiązanego do słupa znajdujący się na pierwszym od strony wejścia  filarze międzynawowym po lewej stronie. Natomiast malarstwo sztalugowe reprezentowane jest przez obrazy świętych Pańskich, umieszczone w ołtarzach, z których najwspanialsze są: "Zdjęcie z krzyża" i "Hołd mędrców ze wschodu", którego autorstwo przypisywane jest L. Giordano, włoskiemu malarzowi epoki baroku. 
   Bogato prezentowana jest w katedrze w Chełmży rzeźba figuralna. Do najciekawszych i najstarszych zarazem należą: grupa pasji przyściennej, datowana na początek XV wieku (złożona z Chrystusa na krzyżu oraz stojących pod krzyżem rzeźb Matki Boskiej i Jana Ewangelisty) oraz późniejsza o sto lat czteroosobowa grupa Ukrzyżowania z łuku tęczowego (wzbogacona o postać św. Marii Magdaleny). Nie można też pominąć wolno stojącej, gotyckiej rzeźby Chrystusa dźwigającego krzyż z końca XVI wieku, a także rokokowych rzeźb biskupów św. Stanisława ze Szczepanowa i Wojciecha Leskiego z połowy XVIII wieku. A do prawdziwych perełek należy pełnoplastyczna scena złożenia Chrystusa do grobu z przełomu XV i XVI wieku, umieszczona w wydrążonej niszy bocznego ołtarza św. Franciszka. 
   Bogato prezentowane są w katedrze płyty nagrobne (do najstarszych należy  pocięta płyta Wielkiego Mistrza Krzyżackiego Zygfryda von Feuchtvangen zmarłego w 1311 r.), epitafia (m.in.: barokowe epitafium z 1696 roku biskupa K. J. Szczuki) oraz feretrony. Wśród  tych ostatnich  szczególnie cenne są dwa: barokowy z końca XVII wieku z obrazami św. Anny Samotrzeciej i św. Ignacego z Loyoli oraz rokokowy z II połowy XVIII wieku z obrazem Matki Boskiej Różańcowej.

Subskrybuj to źródło RSS

Gościmy na naszej stronie

Odwiedza nas 44 gości oraz 0 użytkowników.

Dane kontaktowe

Adres

ul. Tumska 14
87-140 Chełmża

tel. (0-56) 675 61 12
fax (0-56) 675 61 14

E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.